Wie ben je als er niemand kijkt?
“Deze week woon en werk ik in de stilte van mijn huis achteraf. Gisteren overviel het me ineens: een diep gevoel van betekenisloosheid.
Niet omdat er iets mis was, maar juist omdat er even ‘niets’ was. Geen afspraken, geen sociale rollen, geen publiek. Op zo’n moment stelt het ego de dwingende vraag: ‘Wie ben je nog als er niemand is om je te spiegelen? Als je alles alleen voor jezelf doet?’
In de namiddag vond ik de vrede in dat ‘niets’ door simpelweg creatief bezig te zijn. In de avond voelde de leegte zo groot dat ik de tv aanzette om de stilte te verdrijven.
Dit is de rauwe werkelijkheid van een leven met minder ego. Het is geen constante staat van verlichting, maar de moed hebben om de leegte aan te kijken. Om te ontdekken dat je onder al die rollen en de drang om belangrijk te zijn, al helemaal compleet bent. Juist in die betekenisloosheid ligt de werkelijke vrijheid.
In mijn individuele retraites bied ik precies die ruimte aan. Geen uiterlijk vertoon of spirituele beloftes, maar de stilte en de eenvoud om samen te onderzoeken wie jij bent als het doek van het toneelstuk valt.”
De valstrik van “Betekenis”
We zijn opgevoed met het idee dat het leven een doel of een nut moet hebben. Het ego vertaalt “betekenis” vaak als: impact hebben op de buitenwereld of een spoor achterlaten. Als er niemand is om mijn impact te zien, voelt het alsof de betekenis verdampt.
Maar “betekenis” is vaak een concept van het verstand. De natuur kent geen betekenis in de zin van nut; een bloem bloeit achteraf in het bos waar niemand haar ziet. Is haar bloei betekenisloos? Alleen als je vindt dat er een toeschouwer moet zijn. Voor de bloem zelf is de bloei de volledige vervulling van haar zijn.
Het “Echte Leven” is de ervaring, niet het resultaat.
In die stilte achteraf, waar niemand mij ziet, word ik gedwongen om de verschuiving te maken van betekenis naar aanwezigheid.
- Het Ego zegt: “Als niemand ziet dat ik dit doe, heeft het geen waarde.’
- Het Echte Leven zegt: “De handeling zelf is de waarde.’
Als ik alleen bent en ik veeg de vloer, of ik kijk naar de bomen, en de vraag “wat voor zin heeft dit?” komt op, dan is dat mijn verstand dat probeert te ontsnappen aan het nu. Het verstand wil ergens naartoe (een doel). Het “leven zonder ego” is echter een doelloos verblijven in wat er is.
De vrijheid van het ‘Niets” zijn
Het gevoel van betekenisloosheid dat gisteren over me heen kwam, is eigenlijk de trilling van vrijheid
Als het leven geen vooraf opgelegde betekenis heeft, betekent dat dat ik niet langer een “functie” bent in de maatschappij of in mijn familie. Ik ben simpelweg een levend organisme dat de dag ervaart. Dat kan in het begin voelen als een zware leegte, maar op het moment dat ik erin durft te ontspannen, wordt het een lichtheid. Ik hoef niet belangrijk te zijn. Ik mag gewoon zijn
De middag: De staat van Zijn
In de middag was ik creatief bezig. Creativiteit is een van de weinige momenten waarop het ego even vakantie viert. Ik was niet bezig met “belangrijk” zijn voor een ander, maar ik ging op in de handeling zelf. Ik was aan het creëren om het creëren – zoals de bloem in het bos. Op dat moment was ik de betekenis, in plaats van dat ik ernaar zocht. Ik viel samen met het huidige moment.
De avond: De schaduw van de stilte
Maar dan komt de avond. De avond is symbolisch vaak de lastigste tijd als je alleen bent. De activiteit valt weg, de wereld wordt stil en de “ruimte” om je heen voelt groter en zwaarder.
Op het moment dat ik de tv aanzet om de betekenisloosheid te “verdrijven”, doe ik eigenlijk twee dingen:
- Geluidsisolatie voor de ziel: Ik vul de leegte met de verhalen, stemmen en emoties van anderen (op het scherm) zodat ik mijn eigen stilte niet meer hoef te horen.
- Terugkeer naar de concepten: De tv biedt mij weer een wereld van betekenis (drama, nieuws, entertainment), waardoor ik weer even ontsnapt aan de “kale” realiteit van mijn eigen aanwezigheid.
Wees niet te streng voor jezelf
Het is belangrijk om dit niet te zien als een “fout”. Dat is nl weer een trucje van het ego: jezelf veroordelen omdat je niet “spiritueel genoeg” was om de hele avond in de leegte te blijven zitten.
Een leven zonder ego betekent ook: accepteren dat je een mens bent die soms even de behoefte heeft aan afleiding. Een ego is als een kind dat bang is in het donker; de tv is dan het nachtlampje. Dat mag.
Hoe je dit kunt integreren
Een mooie oefening als je de neiging voel om het te “verdrijven”, is dit;
- De 10-minuten check: voordat je de tv aanzet, ga je 10 minuten zitten in die betekenisloosheid. Zeg tegen jezelf: “ik voel me nu zinloos en dat is oke. Ik hoef nu even niets op te lossen.” Kijk of je die leegte kunt voelen in je lichaam (vaak een hol gevoel in de borst ofmaag)
- Kies bewust: Als je daarna alsnog de tv aanzet, doe het dan met volle aandacht. Zeg: “ik kies er nu voor om naar dit programma te kijken als ontspanning.” In plaats van dat je het onbewust doet om te vluchten.
De paradox is: hoe meer je die betekenisloosheid toelaat zonder er direct voor weg te rennen, hoe minder beangstigend ze wordt. Ze verandert langzaam van een “gapend gat” in een “stille bron”.
