Waarom we moeten stoppen met het diagnosticeren van onze menselijkheid
Laatst betrapte ik mezelf op een diepe twijfel. In een tijd waarin het internet overspoeld wordt met berichten over autisme, het ‘vrouwelijke autismeprofiel’ en het opvallende verschijnsel maskeren, begon ik te twijfelen. Hoor ik misschien ook bij die grote groep mensen met een diagnose? Is mijn gevoeligheid, mijn behoefte aan rust en de manier waarop ik in de wereld sta eigenlijk een neurobiologische stoornis?
Ik ben er diep ingedoken. Ik heb de theorieën gelezen, de medische verklaringen gewogen en gekeken naar de argumenten waarom hooggevoeligheid (HSP) tegenwoordig zo graag op één hoop wordt gegooid met milde vormen van autisme.
De verschillen die er wél toe doen
Als je de theorieën naast elkaar legt, zie je dat er weliswaar overlap is in prikkelgevoeligheid en de behoefte aan rust, maar dat de essentie van hoe je in de wereld staat fundamenteel verschilt:
| Kenmerk | Hooggevoeligheid (HSP) | Autisme (ASS) |
| Sociale intuïtie | Aanvoelen van sociale dynamiek en emoties van anderen gaat vanzelf en intuïtief. | Sociale regels en lichaamstaal worden vaak bewuster en cognitief geanalyseerd. |
| Empathie & sfeer | Hoge (fysieke) gevoeligheid voor sferen en de onderstroom tussen mensen. | Empathie is aanwezig, maar de communicatie en de inschatting daarvan vraagt meer moeite. |
| Flexibiliteit | Houden van overzicht, maar kunnen over het algemeen flexibel meebewegen. | Sterke drang naar voorspelbaarheid; onverwachte wendingen geven acute spanning. |
| Interesses | Brede, diepe interesse in mens, natuur, sfeer en de wereld om zich heen. | Vaak sprake van specifieke hyperfocus op systemen, patronen of verzamelingen. |
Wanneer je naar deze verschillen kijkt, zie je dat HSP helemaal geen ‘milde vorm van autisme’ is. Het is een volstrekt eigen manier van zijn. Waarom probeert het huidige medische systeem dit dan toch steeds in hetzelfde hokje te duwen?
De illusie van het ‘vrouwelijke masker’
In de huidige psychologie wordt gesteld dat veel vrouwen hun autisme camoufleren: ze passen zich aan, spelen mooi weer en verbergen wie ze echt zijn. Maar als ik om me heen kijk, zie ik dat dit ‘mooi weer spelen’ en het wegdrukken van emoties heel vaak niets met autisme te maken heeft.
Het is vaak een maatschappelijk kwaaltje: angst voor de eigen emoties en de dwangmatige behoefte om door de buitenwereld als ‘goed’ gezien te worden. Om dat een medische stoornis te noemen, slaat de plank volledig mis. Het is geen brein-afwijking; het is een gebrek aan emotionele eerlijkheid dat vraagt om zelfreflectie, niet om een etiket.
Is passie voor een betere wereld een symptoom?
Nog wranger vind ik het gegeven dat een intense passie voor een liefdevollere wereld, voor dieren, de natuur of rechtvaardigheid in klinische boekjes soms wordt geanalyseerd als een ‘obsessieve, speciale interesse’.
Als het oprecht streven naar een mooiere en zuiverdere wereld wordt afgedaan als een symptoom van een stoornis, bewijst dat voor mij maar één ding: we leven in een wereld die vervreemd is geraakt van de menselijke ziel. Waarom zou een diep gevoel voor harmonie een afwijking zijn, puur omdat de meerderheid meedraait in een gehaast en door Ego gedreven systeem?
Van medisch hokje naar de echte sleutel
Ik ben er na een paar nachten slapen uit. De term ‘autisme’ past mij niet, en het hoeft mij ook niet te passen. Waar de GGZ kijkt door een bril van tekortkomingen en medische labels, kies ik ervoor om te kijken vanuit kracht en authenticiteit.
Hooggevoeligheid is geen aandoening die ‘gecorrigeerd’ moet worden. Het is een verfijnde antenne. Ja, als mensen heel erg in hun Ego gaan zitten, val ik stil (en schrijf ik tien keer makkelijker dan ik praat). En ja, de luidruchtige wereld vraagt om bewuste keuzes.
Maar het geheim is geen diagnose. Het geheim is zelfacceptatie.
Leven op je eigen voorwaarden
Zodra je stopt met twijfelen aan jezelf en stopt met het zoeken naar een stempel dat jouw manier van zijn moet verdedigen, verandert alles. De zelftwijfel zit namelijk nooit in de gevoeligheid zelf, maar in het niet naar jezelf luisteren.
Door mijn leven in te richten op een manier die past bij mijn zenuwstelsel, met de ruimte en rust van het Franse platteland, mijn eigen werkzaamheden en oprechte verbindingen, blijkt die gevoeligheid geen last te zijn, maar mijn grootste kracht.
Laten we stoppen met het diagnosticeren van onze menselijkheid. Laat je geen stempel aanpraten door een maatschappij die moeite heeft met rust, diepgang en gevoel. Je zenuwstelsel is niet kapot; het vraagt er alleen om dat je weer volledig op jezelf durft te vertrouwen.
De maatschappij is niet het Leven
Wat mij misschien nog wel het meest raakt, is het besef waarlangs wij als mens eigenlijk gemeten worden. Het hele diagnostische systeem (met boeken als de DSM voorop) is gebouwd rondom één centrale vraag: hoe goed pas jij in de maatschappij?
Maar laten we eerlijk zijn: de maatschappij is niet het Leven. De maatschappij is slechts een klein, door mensen bedacht construct van afspraken, snelheid, prestatiedrang en economische belangen.
Het ontwikkelen van dit soort medische kaders lijkt in essentie soms niets meer dan een manier om mensen in het gareel te houden. Het stempelt alles wat ‘lastig’, ’te gevoelig’ of ’te traag’ is voor het systeem af als een afwijking. En het ergste effect daarvan? Het ontmoedigt mensen om op écht innerlijk zelfonderzoek uit te gaan.
Want in plaats van jezelf af te vragen: “Wie ben ik diep van binnen, en welk leven past bij mijn ziel?”, word je verleid om te vragen: “Welk label heb ik nodig omdat ik niet mee kan komen in deze mal?”
Zodra je doorziet dat de maatschappij slechts een piepklein onderdeel is van het grote Geheel, valt de drang om daarin te moeten ‘passen’ volledig weg. Dan hoef je jezelf niet meer te verdedigen met een diagnose, en hoef je je gevoeligheid niet meer te verhullen. Dan kies je gewoon voor het echte Leven… op jouw eigen voorwaarden, in jouw eigen ritme, en in lijn met wie je in essentie bent.
Wil je hier dieper op ingaan en het contact met jeZelf versterken? Kom dan voor een individuele retraite naar de Creuse Midden-Frankrijk. Zet jeZelf op de eerste plek!